What is Climate Change?

image6

What is Climate Change?

Gwyddor newid yn yr Hinsawdd

Mae cronfa helaeth o ymchwil a gyflawnwyd gan wyddonwyr dros nifer o flynyddoedd. Neges allweddol o’r adroddiad IPCC diweddar (5ed Asesiad) yw nad oes ansicrwydd mwyach ynghylch a yw newid yn yr hinsawdd byd eang yn digwydd:

  • Tymheredd arwyneb cyfartalog byd-eang y degawd diwethaf oedd yr uchaf ers dechrau’r cofnodion, oddeutu 0.8°C yn uwch na lefelau cyn-ddiwydiannol.
  • Mae’r lefel môr byd-eang wedi codi oddeutu 20cm gyda chyfraniadau sylweddol yn dod o gaenennau iâ sy’n toddi yn yr Ynys Las ac Antarctica.
  • Mae iâ môr yn gostwng hefyd.

Mae gweithgarwch dynol yn chwarae rôl allweddol. Mae effaith nwyon tŷ gwydr, lle mae CO2 a nwyon eraill yn cynhesu’r atmosffer, wedi cael eu deall ers dros gan mlynedd. Rydym ni wedi bod yn llosgi symiau cynyddol o danwydd ffosil ers y chwyldro diwydiannol; ac o ganlyniad, mae crynodiadau CO2 yn yr atmosffer wedi torri allan o’r cylch naturiol a welwyd dros y filiwn o flynyddoedd diwethaf. Mae gradd uchel o hyder bod allyriadau dynol wedi achosi’r rhan fwyaf o’r cynhesu a welwyd ers canol yr 20fed ganrif.

Os na fyddwn yn gwneud unrhyw ymdrechion i leihau defnydd byd-eang o danwydd ffosil, mae cynhesu byd-eang yn debygol o gyrraedd rhwng 2 a 7°C y ganrif hon, gyda chynhesu pellach y tu hwnt i hyn. Bydd hyn yn arwain at ganlyniadau arwyddocaol i les dynol a systemau ecolegol.

Sut mae pobl yn dylanwadu ar hyn?

Mae gweithgareddau dynol, fel llosgi tanwydd ffosil a datgoedwigo, yn rhyddhau nwyon tŷ gwydr a fyddai fel arall yn cael eu cadw mewn storfeydd naturiol e.e. pridd, coed a glo, gan newid cydbwysedd naturiol ein hatmosffer a thorri allan o’r cylch naturiol a welwyd dros y miliynau o flynyddoedd diwethaf.

Mae nwyon tŷ gwydr, yn fwyaf amlwg, carbon deuocsid, methan ac anwedd dŵr, yn bwysig o ran cadw ein planed yn gynnes yn naturiol trwy ddal gwres o’r haul yn ein hatmosffer; mae hyn yn cael ei adnabod fel yr Effaith Tŷ Gwydr. Fodd bynnag, mae gormod o’r nwyon hyn yn ein hatmosffer yn dal gormod o wres, sy’n achosi i’r blaned fynd yn fwyfwy cynnes ac sy’n arwain at newid yn yr hinsawdd.

Mae’r IPPC yn cynghori, gyda lefel uchel o hyder, bod allyriadau dynol wedi achosi’r rhan fwyaf o’r cynhesu a welwyd ers canol yr 20fed ganrif. Mae hefyd yn datgan y bydd allyriadau parhaus yn achosi cynhesu pellach a newidiadau ym mhob rhan o’r system hinsawdd.

Bydd cyfyngu ar newid yn yr hinsawdd yn gofyn am ostyngiadau sylweddol a pharhaol mewn allyriadau nwyon tŷ gwydr, os ydym ni’n mynd i osgoi newid yn yr hinsawdd ‘peryglus’.

Mae mwy o wybodaeth a data am wyddor yr hinsawdd ar gael ar wefannau Pwyllgor y DU ar Newid yn yr Hinsawdd a’r Panel Rhynglywodraethol ar y Newid yn yr Hinsawdd.

 I weld arddangosiad rhyngweithiol o sut mae newid yn yr hinsawdd wedi newid, a sut gall allyriadau nwyon tŷ gwydr parhaus newid yr hinsawdd ymhellach, ewch i wefan Global Carbon Atlas.

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close